Je foetus is in week 31 circa 41 cm lang en weegt circa 1550–1650 g. Een nieuwe mijlpaal: de pupilreflex is actief — de ogen reageren op lichtprikkels door de buikwand heen. De hersenen maken nieuwe verbindingen in een razendsnel tempo. De longen zijn bijna rijp; bij vroeggeboorte in week 31 is de prognose zeer goed. Braxton-Hicks-contracties komen vaker voor en zijn steviger, maar blijven onregelmatig.
Week 31 volgt op 30 weken zwanger. In week 32 bereidt de longen zich verder voor op de geboorte. Week 31 hoort bij het derde trimester.
Een drukkend gevoel diep in het bekken — alsof de baby naar beneden drukt — is typisch voor het derde trimester. Het wordt veroorzaakt door het toenemende gewicht en de lagere ligging van de baby in de bekkenruimte. Dit is geen teken van dreigende vroeggeboorte, maar kan oncomfortabel zijn.
Verlichting:
Direct bellen bij: regelmatige pijnlijke weeën, vloeistofverlies uit de vagina (vliezen), bloedverlies of druk op het bekken in combinatie met rugpijn in een regelmatig patroon — dit zijn signalen voor vroeggeboorte.
Slaapproblemen zijn in week 31 bijna universeel: nachtelijk plassen, kindsbewegingen, bekkenpijn, nachtelijke spierkrampen en zuurbranden onderbreken de nacht. Praktische adviezen:
Bij elke verloskunde-controle wordt de bloeddruk gemeten, maar in het derde trimester kan pre-eclampsie ook tússen twee afspraken ontstaan. Overweeg thuis je bloeddruk te meten met een bovenarmtensiómetrór (verkrijgbaar bij apotheek of drogist).
Waarden om te melden: systolisch ≥140 mmHg of diastolisch ≥90 mmHg. Spoed: hoge bloeddruk in combinatie met ernstige hoofdpijn, zichtstoornissen (vlekken, wazig zien), pijn rechts boven in de buik of plotselinge ernstige zwelling van gezicht en handen.
Pupilreflex – de lichtafhankelijke vernauwing van de pupil als reactie op een lichtstimulus. Wordt bij de foetus actief rond week 28–31 en toont dat het zenuwstelsel van het oog en de verbinding met de hersenstam functioneel zijn.
Pre-eclampsie – een zwangerschapscomplicatie gekenmerkt door hoge bloeddruk (≥140/90 mmHg) en eiwitverlies in de urine na week 20. Kan leiden tot HELLP-syndroom, aandoeningen van de lever, nieren en hersenen. Risicofactoren: eerste zwangerschap, BMI ≥30, diabetes, nierziekte, familiaire belasting. Behandeling: bloeddrukverlagende medicatie, vroeger inleiden of keizersnede bij ernstige gevallen.
Braxton-Hicks-contracties – onregelmatige, pijnloze samentrekkingen van de baarmoeder die in frequentie en intensiteit toenemen naarmate de zwangerschap vordert. Kenmerk: geen regelmatig patroon, verdwijnen bij rust, nemen niet toe in kracht. Onderscheid van echte weeën: regelmaat, toenemende kracht, uitstralende rugpijn.
Ja, slaapproblemen zijn in het derde trimester bijna universeel. Oorzaken: nachtelijk plassen door druk op de blaas, kindsbewegingen die 's nachts actiever zijn, bekkenpijn, nachtelijke spierkrampen, zuurbranden en de moeite om een comfortabele houding te vinden. Wat helpt: zwangerschapskussen (U- of C-vorm), blaas leegmaken voor het slapengaan, laatste maaltijd 2–3 uur voor bedtijd, koel slaapkamer (18–20 °C). Perfecte slaap is niet realistisch — leg de lat laag en rust overdag als het kan.
Braxton-Hicks-contracties (oefenweeën) zijn onregelmatig, pijnloos of licht oncomfortabel, verdwijnen bij rust of houdingsverandering, nemen niet toe in kracht of frequentie. Echte weeën zijn regelmatig (patroon van toenemende regelmaat), worden sterker en langer, gaan niet over bij rust, kunnen gepaard gaan met een druk in het bekken, rugpijn of slijmverlies. Bij twijfel altijd bellen — je verloskundige is 24/7 bereikbaar.
In het derde trimester worden de controles frequenter. Gebruikelijk schema in Nederland: elke 2–3 weken van week 28 tot 36, daarna wekelijks tot de bevalling. Bij elke controle worden bloeddruk, fundushoogte, hartslag van de baby (doptone) en urine gemeten. Er is geen routinematige echo meer na de 20-wekenecho; groei-echo's worden alleen op indicatie aangevraagd.
Een bloeddruk van ≥140/90 mmHg is de drempel voor hypertensie in de zwangerschap. Meld dit altijd dezelfde dag aan je verloskundige. Spoedgeval: hoge bloeddruk samen met ernstige hoofdpijn, zichtstoornissen (vlekken, wazig zien), pijn rechts boven in de buik of plotselinge ernstige zwelling van gezicht en handen — dit zijn symptomen van pre-eclampsie. Ga direct naar de verloskamer.
Ja, een drukkend gevoel diep in het bekken is normaal in het derde trimester. Het wordt veroorzaakt door het toenemende gewicht van de baarmoeder en de lagere ligging van de baby. Het is geen teken van dreigende vroeggeboorte. Verlichting: van houding wisselen, korte wandelingen, warm bad op de onderrug. Bij ernstige of invaliderende bekkenpijn: vraag een verwijzing voor bekkenfysiotherapie (vergoed in NL).